La version numrique du sujet fournie en fichier texte (format *.txt) doit tre ouverte en tant que braille informatique. Elle sera affiche en braille 6 points. Lapplication  bloc-notes  des ordinateurs courants, ou des logiciels spcialiss, peut tre utilise.  dfaut, reportez-vous  la version en papier. 
Le candidat doit rdiger ses rponses sur un second fichier, et peut demander  un assistant ou  un secrtaire de recopier sa production de faon manuscrite sur une copie.
Un fichier en format *.pdf est galement fourni.
La page du document original est indique par  PO 1  pour  page originale n1 . Les rfrences aux pages braille (sommaire, rfrences en cours de sujet) font rfrence au sujet braille emboss.


po `1
`25-llcerbame`1
braille intgral
baccalaurat gnral
preuve d'enseignement de spcialit
session `2025
langues, littratures et cultures trangres et rgionales
basque
mercredi `18 juin `2025
dure de l'preuve: `3h30
code braille franais
l'usage du dictionnaire unilingue non encyclopdique est autoris.
la calculatrice n'est pas autorise.
ds que ce sujet vous est remis, assurez-vous qu'il est complet.
dans la version originale, le sujet comporte `10 pages numrotes de `1  `10.
dans la version en braille intgral, le sujet comporte `34 pages de texte numrotes de `1  `34.
""""""""""""""""""""""""""""""
le candidat traite au choix le sujet `1 ou le sujet `2.
il prcisera sur la copie le numro du sujet choisi.
gggggggggggggggggggggggggggggg
rpartition des points
9o `1^re partie: synthse (`16 points)
9o `2^me partie: traduction ou transposition (`4 points)
sommaire
sujet `1 `5
document `1 `8
document `2 `11
document `3 `16
document `4 `18
sujet `2 `20
document `1 `23
document `2 `27
document `3 `33
po `2
sujet `1
thmatique: "cits et monde rural"
axe d'tude: "la ville et la campagne dans la littrature basque"
`1^re partie: synthse en basque (`16 points)
aprs avoir pris connaissance des documents qui composent ce dossier, vous rdigerez en langue basque une synthse en `500 mots environ en prenant appui, si vous le souhaitez, sur les pistes de rflexion suivantes:
`1. nola erakutsia da hiria dokumentu hauetan?
`2. nola agertzen da landa eremua dokumentu hauetan?
`3. hiriaren eta landa eremuaren arteko harremana azter ezazu.
`2^me partie: traduction en franais (`4 points)
traduire l'extrait suivant du document `2 depuis la ligne `1 "herri handi..." jusqu' la ligne `7 "...hotel handiari":
"herri handi eder bat aurkitzen dugu bidean: usurbil. eder eta handi bezain aberatsa izan behar da, bazter zabala du eskuin alderat. ez gira baratzen. uste baino urrunago kausiturik donostia, gure otomobilen gidariek akulatzen dute zoinek gehiago bere zaldia. aurkintze huntako laborantzak ez du bertzalde deus, so gagozkiokenik.
kilometra andana baten buruko, gure ezkerretarikako bizkarra goratzen da, mendixka bat egiterainokoan. ohartzen niz hunen gainean eraikia den hotel handiari."
po `3
document `1
zaharra zara bilbo
neoizko argiak erdi zintzilik daude taberna gainean
urratuen aurpegi den pareta gorrian
zubiak gora zutitzen ziren portmouth-eko ontzientzat.
atzo euskalduna, gaur palazioa
l. `5
eta biharko laino beltzak.
eta begiratzen zaitut
zuloaren gainetik
zerbait esan nahi dizut
zugan galdu aurretik:
l. `10
zaharra zara bilbo.
la vieja sartu da nerbioi `1
`1. ibaizabal ibaia, bilbon pasatzen dena.
erriberan
oinak urbeltzetan, loreak baineran
mozkortzen nauzu eta ezin zaitut edan
zer esango det ba?
l. `15
neoizko argiak erdi zintzilik daude taberna gainean
egin nazazu zurea kantak dirauen `2
`2. irauten duen
artean
gerritik heltzen ondoen dakien beso luzearen jabe.
guapa `3
`3. guapa: polita
etorri! irri batekin ziurtatuta ez al gaude?
eta begiratzen zaitut
l. `20
zerbait esan nahi dizut
eta begiratzen zaitut
zuloaren gainetik
zerbait esan nahi dizut
zugan galdu aurretik,
l. `25
zaharra zara bilbo.
gari eta jon maia,"zaharra zara bilbo", eguzki berritan daude, `1997.
po `4
document `2
bertze bietan agertzen
herri handi eder bat aurkitzen dugu bidean: usurbil. eder eta handi bezain aberatsa izan behar da, bazter zabala du eskuin alderat. ez gira baratzen. uste baino urrunago kausiturik donostia, gure otomobilen gidariek akulatzen `1
`1. bultzatzen
dute zoinek gehiago bere zaldia. aurkintze `2
`2. leku
huntako laborantzak ez du bertzalde deus, so
l. `5
gagozkiokenik `3.
`3. honi so (begira) egon gaitezkeenik
kilometra andana baten buruko, gure ezkerretarikako bizkarra goratzen da, mendixka bat egiterainokoan. ohartzen niz hunen gainean eraikia den hotel handiari. begien aitzinean dugu geroztik igueldo deitzen duten mendinoa; helduak gira gipuzkoako hiri-nausirat.
l. `10
huna, zolan, hiriko karrikak; huna, ezkerretarik, itsasoak berriki ginion artekatik hiriraino sartzen duen muttur kamutsa. itsasoa bera ez da zeiharka baizik ezagun, bere mutturraren erditsutan xutitzen zaion mendoiak `4 `4. mendixkak
erdi-gordetzen duelakotz, xuxenetik beha legokeonari. huna oraino, gure eskuinetarik, lerdoin batzu dena jauregiz estaliak; hortarik ederrena lehen mailean, gorrats, luze, itzalpe batzuekin
l. `15
harateko aldetik: erregeren eta hunen udako egoitza.
tranbiek, otomobilen ugariak, oinkariek usuak, alde orotarik beharrietarat heltzen zaikun burrunba bitxiak, hiriko zer guziek, hots, erne baino erneago ezartzen gituzte eta orozbat erabetzen. gainera, soldadoz eta hirizainez ebroa `5
`5. anitz
etzakuia `6
`6. ez ote zaigu
atheratzen zoko guzietarik! xuxen ibiltzen duke hemen gizonak, nor-nahi izan dadin.
l. `20
hiriaren erditsutako karrika-bazter baterat lekuratzen dira gure otoak. berehala jausten gira, bainan ez oro xede bereko. (...)
urrats zonbait egin banitza karrika bazterrez... ikus nitzazke eta adi euskaldun zonbait. gelditzen da oraino hotarik multxo bat donostian, atzerritarrek ezin ithoak. ezagut errexak dira begitartetik, mintzotik, ibileratik; lerden, ginarri eta zail, gogoz
l. `25
bezala mihiz osoki herrikoi, beren odol garbia ageri dute gizaseme hek `7.
`7. haiek
bainan eriondo, uste baino akituago ere ba, nekez nabil; alki baten hunateko buruan jartzera banoa.
jende guti karrikan. hirizain bat urraska dabil, etxerat joaiteko tenoaren beha hura ere, naski. jarririk nagon alkiaren harateko buruan ohartzen niz haatik badirela
l. `30
bi gizon, eskuaraz mintzo direnak. so banagote `8:
`8. haiei so/begira nago
poneta buruan, ontsasko emanak, lapurdiko botiges `9
`9. dendari
batzu izan behar dira, edo amerikano ttipi zonbait. alde orotarat derabiltzate begiak. khexusko `10
`10. nahiko haserre
dirudite. zeren aiduru othe dagozi?
jean etchepare, beribilez, `1931.
po `5
document `3
m8nd8 berri batendako.
denbora eder denean
oihan, zoko, mendi kask9tan
gizon bat lo itzalean
begiak zerrat8rik, ametsetan
l. `5
gizon horrek, zer z8an `1
`1. zuen
b8r8an
nihork ez, nihork ez, ez zakian
irri7o bat ezpainetan
lo, lo, kulunka goxo-goxoan.
hiriko jenteak aldiz zainetan
l. `10
bizi direlakotz beti lasterkan
goizean eta arratsetan
penitentzia metro-autob8setan.
hameka hilabetez ari dira lanean
gehienak bizi hlm-etan
l. `15
bizizale sobera hiri handietan
her `2!
`2. haiei
her pentsatzen d8t memento huntan.
m8nd8 berri batentako
jokatzen d8t nik oraino
arrima gitean `3
`3. elkar gaitezen
lag8ntzeko.
l. `20
ga8za hanitx kanbiatzeko
bort8a da sano sano
bada lek8 denentako
egon gitean prest lag8nak oro
herrian lana eta herria guretako.
niko etxart, "m8nd8 berri batentako", nahasteka, `1979.
po `6
document `4
`;dans le sujet braille, l'image a t remplace par le texte descriptif ci-dessous.'
ramiro arrue, :place de village basque anime, vers `1940.
ramiro arrueren taula dugu hemen. herriko plaza bat irudikatua da. eszena ttipi anitz agertzen dira: bi emazte elkarrekin ezkerraldean arropa eta espartin zuriz jantzirik. erdian bi pilotari agertzen dira xuriz beztiturik. mutiko gazte batek begiratzen ditu. eskuinaldean, bi adineko gizon jarririk trago bat edaten ari dira mahai baten inguruan. xamarrez beztituak dira. beste pertsona batzuk agertzen dira bigarren planoan, solasean.
il s'agit d'un tableau de ramiro arrue. une place de village est reprsente. de nombreuses scnes apparaissent: deux femmes v2tues de robes blanches et d'espadrilles, sur la gauche du tableau. au centre, deux joueurs de pelote v2tus galement de blanc. un jeune garon les regarde.  droite, deux hommes 1gs boivent un verre autour d'une table. ils portent une chemise traditionnelle "xamarra". d'autres personnes apparaissent au second plan, en train de converser.
po `7
sujet `2
thmatique: "engagement et dveloppement durable"
axe d'tude: "le monde agricole et la p2che"
`1^re partie: synthse en basque (`16 points)
aprs avoir pris connaissance des documents qui composent ce dossier, vous rdigerez en langue basque une synthse en `500 mots environ en prenant appui, si vous le souhaitez, sur les pistes de rflexion suivantes:
`1. nola tratatuak dira laborantza eta artzaintzaren gaiak hiru dokumentuetan?
`2. zein izan daitezke laborari gazte, edo ez hain gazte batek, ukan ditzakeen desa-fioak?
`3. zer toki ematen zaio laborantza munduari gure jendartean?
`2^me partie: traduction en franais (`4 points)
traduire l'extrait suivant du document `1 depuis la ligne `17 "gutxi dira..." jusqu' la ligne `23 "...urte batzuetara":
"gutxi dira ikusita baserrien eta lurren abandonua, kanpotik ekartzen den janari kopurua, segidarik gabe erretiroa hartzen dutenak. oso gutxi dira baserritar berriak, kontuan hartzen badugu komunitate bati baserri txiki asko egoteak dakarzkion onurak. tristea da ikustea zenbat gaztek --eta ez hain gaztek-- duten baserritar bokazioa edota interesa eta zenbat geratzen diren ezin gauzatu. tamalgarria da zaharren jakinduriaren galera teknologizazio urrunaren mesedetean.
ikusteko dago gure etxean zer gertatuko den hemendik urte batzuetara."
po `8
document `1
abenduak `28 "artzain berririk?"
josebe blanco emazte artzainak, urte bateko egunerokoa plazaratu du `2023an. egunez-egun, bere lanak, gog9tak, zailtasunak eta ametsak bildu ditu.
gaur aniolen urtebetetzea da. aspaldian ez dugu ikusi, kataluniara azkenekoz joan ginenetik.
gurasoak artzain eskolako ikasleak ziren, eta familia osoa etorri zen etxera aniolek hiru urte zituela.
l. `5
oraindik ere presente dago --daude--. gaur, adibidez.
jende asko pasatu da etxetik artzain ikastera. ez nuke asmatuko kopuru bat esaten.
errazagoa da gogoratzea zenbat ari diren lanbide honetan. hamar bat lagun. hiru bikote eta lau norbanako.
batzuen iritziz asko izan dira, beste batzuek esango dute gutxi direla. uste dut zeri
l. `10
begiratzen diogun, bata edo bestea izan daitekeela.
esango nuke asko direla erreparatzen badiegu: administrazioak --bere aurpegi guztiak aintzat hartuta: osasuna, ogasuna, burokrazia...-- jartzen dituen muga eta baldintzei, lurraren eta baserrien prezio espekulatib9i, gertatzen ari den lur metaketari --gutxi batzuen eskuetan--, jabeek duten lur eta baserriekiko atxikimendu ez osasuntsuari --nahiago
l. `15
izateraino erortzea, harriz harri-- eta lehen sektorean ditugun lan-baldintza prekari9i eta janariari ematen zaion balioari.
gutxi dira ikusita baserrien eta lurren abandonua, kanpotik ekartzen den janari kopurua, segidarik gabe erretiroa hartzen dutenak. oso gutxi dira baserritar berriak, kontuan hartzen badugu komunitate bati baserri txiki asko egoteak dakarzkion onurak. tristea da
l. `20
ikustea zenbat gaztek --eta ez hain gaztek-- duten baserritar bokazioa edota interesa eta zenbat geratzen diren ezin gauzatu. tamalgarria da zaharren jakinduriaren galera teknologizazio urrunaren mesedetan.
ikusteko dago gure etxean zer gertatuko den hemendik urte batzuetara.
josebe blanco alvarez, :hausnarrean, ardiek egin naute artzain, `2023.
po `9
document `2
artzaina, bortutik etxaldera
maina chasseventek artzain soil izatetik etxaldean plantatzeko egiten duen bidea erakusten du "artzain soil" filmak. lucie francini eta sabina hourcadek zuzendu dute. urte eta erdi bateko filmaketa izan da.
bi pertsonaia nagusi ditu artzain soil dokumentalak: maina chassevent artzain soila, batetik, eta remi haren laguna, bestetik. protagonistak lurrik gabeko artzain izatetik etxalde batean plantatzeraino egiten duen bidea kontatzen du filmak, ofizioari lotu irudi ederrez ilustraturik. bi zuzendari dira: lucie francini eta sabina hourcade. proiektua abiatu
l. `5
zutelarik, bi zuzendarien ideia zen beste bi pertsonaiarekin abiatzea: lurrari lotua den bat eta itsasoari beste bat. badira lau urte ideia hura ukan zutela, eta dokumentala errealitate desberdinei egokitu behar izan dute bi egileek. heldu den astean izanen da estreinaldia ipar euskal herrian.
lehen ideian, elikagaien katean oinarrizko ofizi9tan den prekaritatea erakustea
l. `10
zuten xede. baina dokumentalgintza ere prekarioa delako, aldatu egin behar izan zuten hastapeneko proiektua, sabina hourcade zuzendariaren erranetan: "arrantzale anitzekin bildu eta gero, batekin abiatu ginen, baina zaila zen filmaketa oro, azken momentuan hitzartu behar zirelako. lau urte iraun du lanak, eta dokumentalaren mundua ere prekarioa da: lau urteko lan hori ez da pagatua izan". dokumentalak zenbait laguntza ukan ditu
l. `15
geroztik, baina bi zuzendariek beren ofizioa egin behar zuten, film xedeaz gain. artzaina da protagonista azkenean, eta filmaketa epe luzean egin da, urte bat eta erdiz bizpahiru aste oroz joan baitira chasseventengana haren ibilbideari segitzera.(...)
etxaldean plantatzea
`2020ko maiatzean zuzendariek eta artzainak elkar ezagutu zutelarik, artzain soila
l. `20
zen chassevent. orduan hasi zen aipatzen etxalde batean plantatzeko xedea zuela, eta zinemagileek hori gai nagusitzat hartzea deliberatu zuten. laborantzako belaunaldien segida, lurrak atzemateko zailtasuna, etxebizitzaren inguruko arazoak...; elkarrizketa eta off bozik gabe ere, gai horiek markatzen dute chasseventen instalaziorako ibilbidea.
zuzendariek artzainarekin garatu dute kontakizuna, elkarrekin deliberatu dute zer
l. `25
erakutsi ere, etxebizitzaren kasuan korapilo bat izan delako jabearekin, francinik oroitzen duenez, jabeak alokatu bai baina etxea ez duelako saldu nahi izan: "gaur egunean ere eg9ra berean dira, eta eztabaidak ukan ditugu, hori erakutsi behar zenez, ez zenez haren kalterako izanen...". gog9ta luzeek ekarri dute, azkenean, gaia plazaratzea. "mainak eta remik filma ikusi dute, eta kontent dira", francinik argitu duenez. bi zuzendariek nahi zuten,
l. `30
franciniren erranetan, erakutsi instalazioa ez zela "istorio eder bat bakarrik".
istorioa ez da etxaldean plantatzeko zailtasunetan soilik zentratzen; ardiak eskuz jeztea, kabalak bortura eramatea, gasnaren ekoizpena, etxaldearen transmisioa edo remi bikotekidea eskukaldiak ematen ageri dira, aldian aldi, musikaren eta isiltasunen erritmoan. gero, haurdunaldiak eta haur baten sortzeak, pertsonaia berri bat gehitu du artegiko
l. `35
plan9tan.(...)
joanes etxebarria, "artzaina bortutik etxaldera" :ipar euskal herriko hitza, `2024/04/26.
po `10
document `3
adur larrea, "laborantza", `2024/01/31, argia.
https://www.argia.eus/argia-astekaria/`2857/laborantza/
prentsa karikatura bat da laborantzari buruz. laborarisa bat agertzen da, bi aldiz bera baino handiagoa den lore haragijale baten aitzinean. loreak ahoa irekitzen du eta burbuiletan hitz larriz, hitz hauek agertzen dira: "agroindustria" "klima aldaketa" "lurren galera" "espekulazioa". laborarisa aho zabalik da eta bere burua sardearekin defendatzen du.
il s'agit d'une caricature de presse sur la profession agricole. face  une agricultrice s'lve une plante carnivore faisant le double de sa taille, qui semble hurler: "l'agroindustrie, le changement climatique, la perte des terres agricoles, la spculation." l'agricultrice, bouche be, se dfend avec une fourche.
